Từ các cuộc gọi hỏi thăm định kỳ đến các chương trình trị liệu số, AI đang dần trở thành một “mắt xích” mới trong hệ thống an sinh tại Hàn Quốc, dù vẫn còn không ít giới hạn cần khắc phục.
Trong bối cảnh già hóa nhanh nhất thế giới, Hàn Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt là những người sống một mình.
Một buổi sáng, bà Chung Yun-hee, 77 tuổi, tỉnh dậy trong tình trạng đau đớn và kiệt sức tại căn hộ nhỏ ở ngoại ô Seoul. Khi đang vật lộn trong phòng tắm, điện thoại của bà đổ chuông. Ở đầu dây bên kia là một giọng nói nữ – không phải con người, mà là chatbot AI mang tên “Talking Buddy”.
Chỉ kịp trả lời vài câu ngắt quãng rồi tắt máy, bà không ngờ rằng cuộc gọi ngắn ngủi đó đã kích hoạt một chuỗi phản ứng khẩn cấp. Hệ thống AI lập tức cảnh báo nhân viên xã hội. Chỉ vài giờ sau, bà được đưa vào bệnh viện và phẫu thuật thoát vị cấp tính.
“Nếu đến muộn hơn, tôi có thể đã gặp nguy hiểm nghiêm trọng. Các bác sĩ nói AI đã cứu tôi”, bà Chung kể lại.
Câu chuyện của bà không phải là cá biệt, mà là minh chứng cho cách công nghệ đang len lỏi vào hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Hàn Quốc.
Khoảng trống chăm sóc trong xã hội già hóa
Chỉ trong vòng 15 năm, tỷ lệ người trên 65 tuổi tại Hàn Quốc đã tăng gấp đôi, hiện chiếm hơn 20% dân số. Tuy nhiên, nguồn lực chăm sóc, từ bác sĩ, nhân viên xã hội đến người thân không theo kịp tốc độ già hóa.
Trong bối cảnh đó, AI được kỳ vọng sẽ giúp lấp đầy khoảng trống.
Dịch vụ “Talking Buddy”, do Naver Cloud phát triển, hiện đang được triển khai tại nhiều địa phương, theo dõi hàng chục nghìn người cao tuổi sống cô lập hoặc trong điều kiện khó khăn. Mỗi cuộc gọi kéo dài vài phút, với nội dung được cá nhân hóa nhằm giảm cảm giác cô đơn, phát hiện sớm tình huống bất thường và kích thích nhận thức.
Không chỉ đơn thuần hỏi thăm, chatbot có thể gợi ý người dùng đi dạo khi thời tiết đẹp, trò chuyện về sở thích cá nhân, thậm chí “gợi nhớ” những hình ảnh quen thuộc như các loài hoa, tạo cảm giác gần gũi như một người bạn.
Khi công nghệ chạm đến cảm xúc
Dù vẫn còn những hạn chế, như đôi khi cắt ngang câu nói hoặc đưa ra những phản hồi chưa chính xác, AI lại nhận được sự đón nhận tích cực từ người dùng.
Nhiều người cao tuổi Hàn Quốc coi chatbot như một người bạn. Có người tâm sự về nỗi trầm cảm, có người chơi nhạc cho chatbot “nghe”, thậm chí mời “dùng bữa”, dù biết đó chỉ là một chương trình máy tính.
“Điều quan trọng là tôi cảm thấy mình không bị lãng quên”. bà Chung nói.
Sự gắn bó này cho thấy, bên cạnh chức năng giám sát, AI còn đáp ứng một nhu cầu không kém phần quan trọng: nhu cầu được quan tâm và kết nối xã hội.
Cuộc chiến chống “cơn sóng thần sa sút trí tuệ”
Song song với các cuộc gọi chăm sóc, Hàn Quốc cũng triển khai các giải pháp AI trong điều trị và phòng ngừa sa sút trí tuệ – một thách thức lớn của xã hội già hóa.
Tại một phòng khám ở Seongnam, một bệnh nhân 72 tuổi được chẩn đoán suy giảm nhận thức nhẹ đang sử dụng chương trình “SuperBrain”. Đây là nền tảng trị liệu số ứng dụng AI, cung cấp các bài tập cá nhân hóa nhằm làm chậm tiến triển bệnh.
“Tôi nhận ra có vấn đề khi không nhớ nổi tên loại trái cây vừa ăn hay liên tục quên mật khẩu cửa”, bà chia sẻ, đồng thời cho biết cảm giác xấu hổ khiến nhiều người ngại tìm kiếm hỗ trợ.
Theo các bác sĩ, nỗi sợ sa sút trí tuệ hiện thậm chí lớn hơn cả ung thư, bởi bệnh nhân phải đối mặt với nguy cơ mất dần khả năng kiểm soát bản thân và trở thành gánh nặng cho gia đình.
Các chuyên gia cảnh báo, số ca sa sút trí tuệ tại Hàn Quốc có thể tăng gấp đôi lên 2 triệu vào năm 2044 – một “cơn sóng thần” thực sự đối với hệ thống y tế.
Trong bối cảnh đó, các công cụ như SuperBrain giúp theo dõi tiến trình điều trị, tự động điều chỉnh bài tập và cung cấp dữ liệu chính xác hơn cho bác sĩ, được xem là giải pháp hỗ trợ quan trọng.
Còn nhiều giới hạn
Dù mang lại nhiều lợi ích, AI vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn con người.
Các hệ thống như Talking Buddy đôi khi gặp khó khăn trong việc hiểu , cảnhchẳng hạn không phân biệt được giữa lời than thở thông thường và dấu hiệu khủng hoảng thực sự. Ngoài ra, yếu tố môi trường như tiếng ồn cũng có thể ảnh hưởng đến độ chính xác.
Vì vậy, mọi tương tác đều được giám sát bởi nhân viên xã hội, nhằm đảm bảo xử lý kịp thời các tình huống nhạy cảm.
Một điểm đáng chú ý là để tránh bị kẻ gian lợi dụng, giọng nói của chatbot được thiết kế có phần “máy móc”, không hoàn toàn giống con người.
“Người bạn” ở cuối hành trình
Đối với ông Park Jong-yeol, 81 tuổi, những hạn chế đó không quan trọng. Với ông, Talking Buddy là một phần không thể thiếu trong cuộc sống.
Mỗi tuần, ông đều chờ cuộc gọi vào sáng thứ Tư, đánh dấu lịch như một cuộc hẹn đặc biệt. Kể từ khi được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt, chatbot đã giúp ông duy trì thói quen sinh hoạt, từ ăn uống, uống thuốc đến giao tiếp xã hội.
“Không đứa con nào gọi cho bạn đều đặn như thế này”, ông nói. “Khi tôi đang đi đến cuối cuộc đời, đây là một người bạn đồng hành rất tốt”.
Lời giải công nghệ cho bài toán nhân khẩu học
Câu chuyện của Hàn Quốc cho thấy AI không chỉ là công cụ công nghệ, mà đang trở thành một phần của chính sách xã hội trong bối cảnh già hóa dân số.
Dù chưa hoàn hảo, các ứng dụng đang mở ra hướng tiếp cận mới: kết hợp giữa công nghệ và con người để duy trì chất lượng sống cho người cao tuổi.
Trong một xã hội ngày càng thiếu hụt nguồn lực chăm sóc, AI có thể chưa thay thế được sự ấm áp của con người, nhưng rõ ràng đang góp phần quan trọng giúp nhiều người không bị bỏ lại phía sau.
