Nơi lưu giữ hình bóng và phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026) bà Trần Thị Thắm, Trưởng phòng Tuyên truyền Giáo dục, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chia sẻ nhiều câu chuyện xúc động về cuộc đời, nhân cách và những giá trị trường tồn mà Bác để lại cho các thế hệ hôm nay.

Bà cho biết, trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng sống và làm việc ở nhiều nơi, nhưng Phủ Chủ tịch là nơi gắn bó với Người lâu nhất – 15 năm cuối đời (từ năm 1954 đến 1969).

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, khi trở về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Bác Hồ được tổ chức bố trí ở và làm việc tại Phủ Toàn quyền Đông Dương cũ nay là Phủ Chủ tịch. Tuy nhiên, với đức tính giản dị, gần gũi thiên nhiên và nhân dân, Người đã từ chối.

Thay vào đó, Bác lại chọn ngôi nhà nhỏ cạnh bờ ao – vốn là nhà của một người thợ điện thời Pháp.

Ngôi nhà được gọi giản dị là “nhà 54”, bởi đây là nơi Bác sống và làm việc từ năm 1954 đến năm 1958. Căn nhà chỉ có ba phòng nhỏ. Phía giáp ao là phòng làm việc kiêm nơi tiếp khách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Gian giữa là phòng ăn, còn phía trong cùng là phòng ngủ. Mọi vật dụng sinh hoạt, sách báo, tài liệu cùng những món quà lưu niệm bạn bè quốc tế tặng Người đến nay vẫn được lưu giữ gần như nguyên vẹn, sắp xếp gọn gàng như những ngày Bác còn sống tại đây.

Năm 1958, ngôi nhà sàn của Bác được hoàn thành đúng dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 68 của Người.

Ngôi nhà sàn được làm bằng gỗ bình thường, để mộc, chỉ đánh vecni nhẹ chứ không sơn sửa cầu kỳ. Nhà gồm hai tầng nhỏ, thiết kế đơn sơ nhưng thoáng đãng, hài hòa với thiên nhiên.

“Bác đã ở và làm việc tại nhà sàn cho đến ngày 17/8/1969”, bà Thắm nói.

Trong những năm sống và làm việc tại khu nhà sàn, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng và Chính phủ lãnh đạo nhân dân thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Không chỉ là nơi ở, khu nhà sàn còn là nơi chứng kiến nhiều quyết sách quan trọng của dân tộc, nơi Người tiếp đón bạn bè quốc tế, gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ và đồng bào cả nước.

Mỗi câu chuyện về Người đều chứa đựng những bài học sâu sắc

Trưởng phòng Tuyên truyền Giáo dục, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, trong giai đoạn hiện nay, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng luôn được nhấn mạnh, với mục tiêu giáo dục và rèn luyện con người về đạo đức, lối sống giản dị, trong sạch, và tinh thần cống hiến hết mình vì tập thể, vì đất nước.

Vì vậy, trong quá trình thuyết minh, các cán bộ, nhân viên của Khu Di tích thường tập trung nhấn mạnh vào nội dung này như một thông điệp mang tính thời sự và có ý nghĩa thực tiễn.

Mỗi câu chuyện về Người đều chứa đựng những bài học sâu sắc, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho biết bao thế hệ.

Như cuộc sống của Bác, giản dị đến lạ thường – một vị Chủ tịch nước nhưng vẫn chọn ngôi nhà sàn đơn sơ, đôi dép cao su mòn vẹt, bữa cơm đạm bạc như bao người dân lao động. Không phải vì Người không thể sống xa hoa, mà vì Người chọn gần gũi với nhân dân, chia sẻ từng khó khăn của đất nước.

Hay sự khiêm nhường còn thể hiện qua việc hai lần Bác từ chối nhận Huân chương với lý do đất nước vẫn đang đấu tranh chống Đế quốc Mỹ xâm lược, và Người chỉ nhận khi miền Nam được giải phóng, đất nước hoàn toàn thống nhất.

Và đến lúc đi xa, Người vẫn không mang theo một tấm Huân chương nào trên ngực, nhưng trong ngực trái của Bác là một trái tim vĩ đại, trái tim của một vị lãnh tụ, dành trọn cuộc đời cho Nhân dân, cho đất nước.

“Tinh thần cần, kiệm, liêm, chính của Bác không chỉ là lời nói, mà là cả một cuộc đời Bác thực hành. Bác nhấn mạnh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Bởi với Người, đạo đức không nằm trên giấy mà phải thấm vào từng hành động. Người lãnh đạo phải làm gương để nhân dân noi theo”, bà Trần Thị Thắm chia sẻ.

Gắn bó nhiều năm với công việc thuyết minh tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà Trần Thị Thắm chia sẻ, điều khiến bà xúc động nhất chính là cảm xúc của các đoàn khách khi đến tham quan nơi ở và làm việc của Bác.

Bởi mỗi đoàn khách đều để lại những cảm xúc rất đặc biệt.

Đặc biệt mỗi lần nhìn thấy ánh mắt xúc động của các cựu chiến binh – những người từng chiến đấu vì Tổ quốc theo lý tưởng mà Bác Hồ vạch ra bà lại càng thấm thía hơn những giá trị cao quý mà Người để lại cho dân tộc.

Với các mẹ Việt Nam anh hùng, những người đã hy sinh thầm lặng, sự hiện diện của họ trong khuôn viên của khu di tích càng khiến những người làm công tác thuyết minh thêm kính trọng và biết ơn.

“Khi giới thiệu nơi này cho thế hệ trẻ, tôi cảm nhận được trách nhiệm lớn lao trong công việc truyền đạt lại những bài học về lòng yêu nước, đạo đức cách mạng và tinh thần đoàn kết dân tộc.

Mỗi lần hướng dẫn, tôi như được sống lại những trang sử hào hùng, được kết nối với tinh thần Hồ Chí Minh trong từng lời kể. Đó không chỉ là niềm vinh dự, mà còn là một sự nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ, phát huy những giá trị vững bền mà Bác đã để lại cho dân tộc”, bà tâm sự.

Hướng dẫn viên là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại

Trưởng phòng Tuyên truyền Giáo dục, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, giới trẻ ngày nay tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh theo nhiều cách đa dạng và linh hoạt hơn so với trước đây.

Nhờ vào sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội và hệ thống giáo dục, các bạn trẻ có thể tìm hiểu về Bác qua sách, phim tư liệu, các hoạt động ngoại khóa, cũng như qua chính những chuyến tham quan, trải nghiệm thực tế tại các khu di tích lịch sử.

Song trong dòng chảy thông tin hiện đại, không phải ai cũng hiểu sâu sắc và đầy đủ về tư tưởng, đạo đức của Người, nhất là những giá trị mang tính nền tảng như lòng yêu nước, tinh thần cống hiến, sự giản dị, khiêm tốn hay lối sống trong sạch, liêm chính.

Chính vì vậy, vai trò của người hướng dẫn viên tại Khu di tích Hồ Chí Minh trở nên vô cùng quan trọng. Hướng dẫn viên không chỉ đơn thuần là người truyền tải thông tin hay kể lại lịch sử, mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những tư tưởng lớn với đời sống cụ thể của mỗi người.

Qua giọng nói, ánh mắt, qua cách kể chuyện sinh động và chân thành các hướng dẫn viên cố gắng truyền cảm hứng, khơi dậy sự quan tâm, và gieo vào lòng mỗi người đặc biệt là thế hệ trẻ những suy ngẫm, trăn trở, cũng như sự biết ơn và trách nhiệm với đất nước.

Điều mà bà Trần Thị Thắm mong muốn nhất sau mỗi buổi tham quan là khi rời khỏi Khu Di tích, mỗi vị khách, đặc biệt là các bạn trẻ sẽ mang theo trong tim mình không chỉ là những kiến thức lịch sử hay hình ảnh đẹp về Bác Hồ, mà là một điều gì đó lắng đọng hơn có thể là cảm xúc, có thể là động lực sống tích cực, hay đơn giản là một câu hỏi tự đặt ra cho chính mình: “Tôi sẽ sống thế nào để xứng đáng với những gì cha ông đã hy sinh?”

“Chỉ cần như vậy thôi, tôi tin rằng tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn đang được tiếp nối, lan tỏa và sống mãi trong từng hành động tử tế của mỗi con người hôm nay”, Trưởng phòng Tuyên truyền Giáo dục, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh nói.