Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026 được xác định là bước đi quan trọng trong lộ trình sắp xếp lại các đơn vị ở cơ sở trên cả nước. Việc sáp nhập thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị cộng đồng, phù hợp yêu cầu phân cấp, phân quyền cho cơ sở.

Tại cuộc làm việc với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thanh tra Chính phủ ngày 17.4, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu đánh giá sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, xử lý dứt điểm các vướng mắc liên quan.

Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Việc này được lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo hoàn thành trong quý II/2026.

Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện quy định pháp luật, hướng dẫn và theo dõi việc sắp xếp thôn, tổ dân phố ở xã, phường; đồng thời rà soát, điều chỉnh đội ngũ người hoạt động không chuyên trách phù hợp với yêu cầu mới.

Theo đó, Bộ Nội vụ sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng văn bản mới để hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình tổ chức ở khu dân cư, đồng thời rà soát chính sách đối với đội ngũ đang trực tiếp tham gia công việc tại thôn, tổ dân phố.

Theo kế hoạch, việc rà soát, sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố sẽ được triển khai trên toàn quốc trong năm 2026. Tại nhiều địa phương, công tác chuẩn bị đã bắt đầu được đưa vào chương trình công tác trọng tâm.

Tại Ninh Bình, UBND tỉnh đã giao Sở Nội vụ chủ trì xây dựng Đề án sắp xếp, sáp nhập và tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo Quyết định số 257/QĐ-UBND. Hồ sơ dự kiến được hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền trong tháng 4.2026.

Ở Nghệ An, việc chuẩn bị phương án sắp xếp khối, xóm, bản, tổ dân phố cũng đã được đưa vào chỉ đạo chính thức. Chỉ thị số 07-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các cấp, ngành chủ động mọi điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai khi có hướng dẫn của Trung ương.

Cả nước hiện có khoảng 90.508 thôn, tổ dân phố, gồm 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. Đây là quy mô rất lớn, gắn trực tiếp với hoạt động quản lý ở cơ sở cũng như đời sống dân cư, vì vậy việc sắp xếp cần được thực hiện thận trọng, đồng bộ và có lộ trình phù hợp.

Theo Điều 7a Thông tư 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi bởi khoản 4, khoản 5 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV, điều kiện sáp nhập thôn, tổ dân phố được quy định rõ:

Thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn thì phải sáp nhập với đơn vị liền kề

Thôn, tổ dân phố đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu đủ điều kiện

Việc sáp nhập phải xem xét yếu tố đặc thù như địa lý, địa hình, phong tục tập quán

Đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành.

Theo quy định hiện hành, quy trình sáp nhập được thực hiện tương tự như thành lập thôn, tổ dân phố mới, bao gồm: Xây dựng đề án; lấy ý kiến cử tri; trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; quyết định thành lập sau sáp nhập.

Trong trường hợp chuyển đổi đơn vị hành chính, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ quyết định chuyển thôn thành tổ dân phố tương ứng.