Nhiều lợi ích thiết thực

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất sửa đổi Điều 10 của Luật BHXH năm 2024 về quy định văn bản ủy quyền cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội có hiệu lực tối đa 12 tháng.

Theo đó, dự thảo đưa ra 2 phương án. Trong đó, phương án bỏ quy định giấy ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng đang nhận được nhiều sự quan tâm của bạn đọc.

Trao đổi với Lao Động, PGS.TS Trần Văn Trung – giảng viên Bộ môn Quản lý công, Trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TPHCM – cho rằng đây là đề xuất có ý nghĩa tích cực, phù hợp với mục tiêu cải cách thủ tục hành chính và xây dựng nền hành chính phục vụ người dân. Nếu được thông qua, việc bãi bỏ quy định giấy ủy quyền chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Theo ông, trước hết, quy định mới sẽ giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho người dân. Hiện nay, nhiều người hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH là người cao tuổi, sức khỏe yếu, người khuyết tật hoặc đang điều trị bệnh dài ngày. Việc phải gia hạn giấy ủy quyền hằng năm khiến họ phải đi lại nhiều lần, thực hiện thủ tục chứng thực, phát sinh thời gian và chi phí không cần thiết.

Bên cạnh đó, đề xuất này còn thể hiện rõ tinh thần “lấy người dân làm trung tâm” trong cải cách hành chính.

Theo PGS.TS Trần Văn Trung, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là cắt giảm giấy tờ mà còn hướng tới nâng cao chất lượng phục vụ.

Đối với người cao tuổi, việc giảm bớt một lần đi lại, một lần chứng thực hay một lần chờ đợi cũng là sự cải thiện đáng kể về chất lượng dịch vụ công. Đây là cách tiếp cận phù hợp với mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, thân thiện và phục vụ.

Một lợi ích khác được chuyên gia chỉ ra là góp phần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Bộ luật Dân sự đã quy định khá đầy đủ về hợp đồng ủy quyền, thời hạn ủy quyền và các trường hợp chấm dứt ủy quyền.

Do đó, Luật Bảo hiểm xã hội không nhất thiết phải quy định thêm một thời hạn cứng là 12 tháng. Việc dẫn chiếu áp dụng pháp luật dân sự sẽ bảo đảm tính đồng bộ, tránh chồng chéo giữa các văn bản pháp luật.

Đồng thời, việc bỏ quy định gia hạn giấy ủy quyền hằng năm cũng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan BHXH.

“Khi không phải tiếp nhận và xử lý hàng triệu hồ sơ gia hạn ủy quyền mỗi năm, cơ quan BHXH có thể giảm khối lượng công việc hành chính, tiết kiệm nguồn lực và tập trung hơn vào các hoạt động phục vụ người dân cũng như quản lý, giám sát các trường hợp có dấu hiệu rủi ro” – ông nói.

Cần tăng cường các cơ chế kiểm soát

Tuy nhiên, PGS.TS Trần Văn Trung cũng cho rằng cùng với việc nới lỏng thủ tục, cần tăng cường các cơ chế kiểm soát để phòng ngừa việc lạm dụng giấy ủy quyền.

Theo đó, cần kết nối, cập nhật dữ liệu dân cư và dữ liệu hộ tịch để kịp thời xác định các trường hợp người hưởng đã qua đời hoặc thay đổi thông tin; tăng cường xác thực điện tử và số hóa việc ủy quyền khi điều kiện kỹ thuật cho phép; quy định rõ trách nhiệm của người được ủy quyền và các trường hợp chấm dứt hiệu lực ủy quyền theo Bộ luật Dân sự; đồng thời thực hiện kiểm tra ngẫu nhiên hoặc kiểm tra định kỳ đối với các trường hợp ủy quyền kéo dài nhằm hạn chế gian lận.

“Nếu được triển khai đồng bộ với chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu quốc gia, theo tôi, đây sẽ là một bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, đặc biệt là người cao tuổi và các nhóm yếu thế trong xã hội, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống BHXH”, PGS.TS Trần Văn Trung nhận định.