Vùng đất Đức Hòa được biết đến không chỉ bởi nghề trồng đậu phộng mà còn là cái nôi của nghề nuôi ngựa đua vang danh khắp vùng. Thời vàng son, cứ 10 nhà thì có đến 7-8 nhà nuôi ngựa. Mỗi sáng, tiếng vó ngựa, lục lạc rền vang khắp xóm. Nhưng rồi các trường đua ngựa đóng cửa, ngựa chiến chẳng còn nơi thi thố, nghề nuôi ngựa cũng dần mai một và lùi vào dĩ vãng. Giữa thủ phủ nuôi ngựa một thời giờ đây chỉ còn một vài hộ gắn bó với nghề bởi tình yêu với loài chiến mã và muốn lưu giữ ký ức của một thời vàng son.
Một thời vang danh ngựa đua đức hòa
Những ngày gần tết, trong chuyến công tác, tôi có dịp về lại vùng đất Đức Hòa – nơi nổi danh một thời với nghề nuôi ngựa đua. Với người dân Đức Hòa, nghề nuôi ngựa đua đã trở thành ký ức chẳng thể nào quên, như một nét văn hóa đặc trưng của vùng đất này.
Có hẹn từ trước, ông Nguyễn Thành Hưng (ngụ xã Mỹ Hạnh, tỉnh Tây Ninh) và mấy người bạn trung tuổi ngồi trò chuyện bên bàn trà trước sân. Ông Hưng cũng là một trong số ít người còn gắn bó với nghề nuôi ngựa. “Tôi không nhớ rõ nghề nuôi ngựa chính xác có từ khi nào, chỉ biết từ thời ông nội rồi đến cha tôi đã gắn bó với nghề này. Năm lên 9, 10 tuổi, anh em tôi đã theo cha dắt ngựa đi quần thảo. Nhà tôi ngày ấy cũng có hơn chục con ngựa, mỗi con ngựa là một tài sản rất lớn” – ông Hưng nhớ lại.
Năm 1940, Trường đua ngựa Phú Thọ ra đời, nghề nuôi ngựa đua cũng phát triển và thịnh hành tại nhiều địa phương vùng ven TP.Hồ Chí Minh. Dù nhiều nơi phát triển nghề này nhưng vùng đất Đức Hòa là nổi danh bởi ngựa đua ở đây đều mạnh mẽ, dẻo dai và bền bỉ. Hơn nữa, những con ngựa đua đến từ vùng đất Đức Hòa cũng thường giành nhiều chiến thắng trong các trận đua. Vì thế, những người mê đắm bộ môn thể thao này cũng thường tìm đến vùng đất Đức Hòa để săn chiến mã.
Trong ký ức của ông Hưng, những năm còn Trường đua Đức Hòa Thượng và Trường đua ngựa Phú Thọ, vùng đất này nhà nhà nuôi ngựa, người người nuôi ngựa, cứ 10 nhà thì có đến 7-8 nhà nuôi. Lúc cao điểm, số ngựa nuôi tại Đức Hòa lên đến hàng ngàn con, trong đó có trên dưới 1.000 con ngựa đua. Mỗi sáng, tiếng vó ngựa, lục lạc rền vang khắp các xóm.
Chỉ tay vào bức ảnh con ngựa đua Angel từng nhiều lần về nhất trong các cuộc đua, ông Trần Thành Đôn (ngụ xã Mỹ Hạnh) kể: “Khoảng năm 2009, tôi sở hữu chiến mã Angel – con ngựa chiến tốt nhất thời điểm đó. Những bước phi nước đại, sự bền bỉ của Angel khiến bao con tim người yêu ngựa mê đắm. Trong mỗi cuộc đua, tiếng vó ngựa dồn dập, tiếng hò reo của khán giả trên khán đài cùng những cú nước rút vượt từng vòng đua cuối sẽ mãi là ký ức đẹp trong tâm thức những người nuôi ngựa của vùng đất Đức Hòa”.
Nghề nuôi ngựa như nghiệp vận vào thân
Đang phát triển thịnh hành, năm 2011, Trường đua ngựa Phú Thọ chính thức đóng cửa. “Đó là lúc những người nuôi ngựa bàng hoàng bởi ngựa đua không còn nơi thi thố. Giá ngựa cũng từ ấy xuống dốc không phanh. Nhiều người nuôi chẳng thể trụ lại với nghề” – ông Hưng chia sẻ.
Theo ông Hưng, đến thời điểm hiện tại, số hộ nuôi ngựa như ông không còn nhiều, đa số là bởi đam mê, tình yêu và muốn lưu giữ giống ngựa quý từng làm nên tên tuổi ngựa đua Đức Hòa. “Đến giờ, cả vùng Đức Hòa chắc chỉ còn khoảng 100 con ngựa. Nhìn những con ngựa do chính tay mình chăm sóc, sự dũng mãnh, uy phong của chúng khiến tôi không thể bỏ nghề. Mình nuôi ngựa, ngựa cũng từng nuôi lại mình, nghề này đã như cái nghiệp vận vào thân. Cũng vì vậy, đến giờ, tôi vẫn còn gắn bó với nghề” – ông Hưng cho biết.
Theo chân ông Hưng cùng những người nuôi ngựa còn lại, chúng tôi đến thăm gia đình ông Hà Văn Nở – người hiện sở hữu con ngựa được xem là đẹp nhất của vùng Đức Hòa hiện tại. Dẫn chúng tôi ra thăm chuồng ngựa, nơi có con Ruby – một chú ngựa đua quý hiếm thuộc giống ngựa nhập từ nước ngoài, ông Nở kể: “Ngày ngựa đua còn thịnh hành, các giống ngựa phương Tây tỏ ra mạnh mẽ hơn hẳn giống ngựa gốc thuần chủng. Lúc ấy, gom góp mãi mới được số tiền khoảng 20.000 USD, tôi quyết định mua con ngựa nhập là mẹ của Ruby bây giờ. Được vài năm thì trường đua đóng cửa, tôi cũng bán dần số ngựa, chỉ còn giữ lại mỗi chú ngựa Ruby để thỏa chí đam mê. Nhìn chú ngựa đẹp chỉ quẩn quanh trong chuồng, không được bung sức trong các cuộc đua, những người nuôi ngựa như chúng tôi không khỏi xót xa”.
Dù rằng hiện nay, nghề nuôi ngựa gặp khó khăn nhưng bên cạnh đam mê, thị trường vẫn còn, nhất là phục vụ nhu cầu du lịch hay sở thích của những đại gia. Một con ngựa tốt, tướng đẹp hiện nay vẫn có giá 100- 200 triệu đồng. Nhưng có lẽ mong ước lớn nhất của những người nuôi ngựa vùng đất Đức Hòa là hy vọng vào một ngày không xa, môn đua ngựa sẽ trở lại, trường đua sẽ được mở để vó ngựa lại tung hoành và ngựa đua Đức Hòa tiếp tục vang danh khắp xứ./.
