Từ bà chủ quán cháo rau đắng không tên…
Sinh ra và lớn lên trên vùng đất là cái nôi của đạo Cao Đài, nhận thấy ở quê mình có nhiều người theo đạo, ăn chay, bà Loan quyết định nấu món cháo chay với rau đắng để bán.
Cũng là người theo đạo, cũng ăn chay mỗi tháng 10 ngày theo tôn giáo Cao Đài, nên bà rất hiểu nhu cầu, khẩu vị của người ăn chay. Đối với bà, việc nấu một nồi cháo chay với đủ các thành phần dinh dưỡng là chuyện không quá khó. Tuy nhiên, việc kinh doanh không phải lúc nào cũng suông sẻ.
Bà Loan nhớ lại, có khi nấu xong, bày chốc lát là bán hết nồi cháo. Nhưng cũng có khi gặp cơn mưa lớn, tới tối, nồi cháo còn đầy nguyên. Rồi, bà Loan nghĩ giờ này có nhiều người làm công quả, trực suốt đêm trong nội ô Tòa thánh, nếu có tô cháo rau đắng ăn sẽ rất ấm bụng.
Thế là bà Loan vào nội ô Tòa thánh hỏi ý kiến những người trực đêm rồi đem cháo vào mời. Những người làm công quả ăn thấy ngon miệng nên sau đó tìm đến quán ủng hộ.
Một lần, nhân lễ bế giảng khóa hạnh đường, những người trong đạo đặt mua của bà Loan một nồi cháo rau đắng để đãi tiệc. Thế là, bà Loan quyết định nấu một nồi cháo thật ngon, đem vào mời miễn phí.
Từ đó, món cháo rau đắng của bà Loan được nhiều người ưa thích. Tiếng lành đồn xa, ngày càng có nhiều thực khách tìm đến quán thưởng thức món ăn này. Có lúc quán đông, không kịp phục vụ, thực khách cũng vui vẻ tự dọn bàn, bưng bê món ăn.
Sau đó, bà Loan thuê thêm nhân viên phụ bán quán. Để cảm tạ tấm lòng của thực khách, sự nhiệt tình của nhân viên, bà Loan đặt tên quán là “Tri Ân”.
…Đến Nghệ nhân quốc gia
Những năm gần đây, ngành du lịch Tây Ninh phát triển mạnh, lượng khách có nhu cầu thưởng thức món ăn chay ngày càng nhiều. Bà Loan đầu tư mở rộng cơ sở kinh doanh khang trang, rộng đẹp; nghiên cứu, chế biến thêm nhiều món ăn chay mới.
Đặc biệt, bà luôn chú trọng dùng những nguyên liệu của quê hương Tây Ninh để tạo ra những món ăn có hương vị riêng. “Tính đến nay, tôi đã chế biến được hơn 100 món ăn chay, trong đó có nhiều món ăn nổi tiếng như mắm chua đậu rồng, nấm nướng sa tế, xôi gà nướng, khô cá cơm chay, khô lăn phồng chay,…” – bà chủ quán cho hay.
Bà Loan chia sẻ, để bảo đảm những món ăn chay đủ dưỡng chất và không “kỵ” lẫn nhau, bà đã dành nhiều thời gian học hỏi qua sách vở, tài liệu, gặp gỡ những bác sĩ Đông y để tham khảo.
Đến tham quan gian bếp quán ăn Tri Ân vào ngày cuối năm, tận mắt nhìn thấy chỉ trong thời gian hơn 30 phút, từ những nguyên liệu thông thường như gạo, bắp chuối, nấm, hành, ngò, tiêu xanh, ớt đỏ, bà Loan đã chế biến thành các món ăn chay rất hấp dẫn như cơm chiên tỏi, chả giò chiên, nấm cuộn sốt tiêu xanh. Các món ăn đều được trình bày cầu kỳ, đẹp mắt.
Chị Đoàn Thị Hồng Loan, giáo viên Trường THPT Tây Ninh, chia sẻ: “Những món ăn ở đây rất phong phú và đậm đà hương vị, giá cả phù hợp, khung cảnh đẹp, rất thú vị. Các bạn phục vụ nhiệt tình, vui vẻ. Hy vọng, sắp tới quán tiếp tục phát triển và có nhiều món ăn mới hơn nữa”.
Với những cống hiến cho nền ẩm thực chay trong 14 năm qua, năm 2025, bà Loan và quán ăn, món ăn của bà được trao tặng nhiều danh hiệu cao quý, như Nghệ nhân ẩm thực Tâm – Tài, Nghệ nhân quốc gia, “Sản phẩm – dịch vụ chất lượng quốc gia 2025”, “Sản phẩm – dịch vụ chất lượng cao” lần thứ VI, năm 2025.
Chia sẻ về niềm vui cuối năm, Nghệ nhân quốc gia Lê Thị Loan bộc bạch: “Tôi rất hãnh diện, tự hào và toại nguyện với những điều mình đạt được. Nhưng không dừng lại ở đó, được tuyên dương, mình phải cố gắng hơn nữa, làm tốt hơn nữa, để xứng đáng với lòng tin của mọi người”./.
