TP.HCM chính thức bước vào một trang sử mới từ ngày 1/7/2025 với việc sáp nhập cùng tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Cùng với không gian kinh tế được mở rộng, quy mô người cao tuổi (NCT) cũng trở nên rất lớn với khoảng 1,6 triệu người, phân bố không đồng đều và biến động thường xuyên.
Tuy nhiên, bài toán an sinh không bị bỏ ngỏ. Các chính sách chăm lo cho lớp người đi trước đang được triển khai mạnh mẽ, vươn những cánh tay dài hơn để bao phủ rộng khắp các địa bàn mới.
Chính sách chăm lo người cao tuổi tại TP.HCM có gì đặc biệt?
Để giải quyết bài toán an sinh xã hội phức tạp chưa từng có, ngành y tế TP.HCM đã nhanh chóng triển khai đồng bộ hóa dữ liệu dân cư từ 3 địa phương cũ. Việc này nhằm đảm bảo quyền lợi y tế liền mạch cho một lượng người cao tuổi khổng lồ, với điều kiện sinh sống và phân bố địa lý hoàn toàn khác biệt.
Quy mô của “làn sóng bạc” này lớn đến mức nào? Trả lời báo Dân Việt qua Trung tâm báo chí thành phố, Sở Y tế TP.HCM cho thấy chỉ sau vài tháng nỗ lực rà soát không ngừng nghỉ, tính đến cuối tháng 10/2025, thành phố đã phải cấp tốc xây dựng và quản lý 597.849 hồ sơ sức khỏe người cao tuổi.
Đây là một con số biết nói, cho thấy khối lượng công việc khổng lồ và áp lực lên hệ thống an sinh là có thật và vô cùng cấp bách. Trước thách thức đó, chỉ chưa đầy 2 tháng sau sáp nhập, guồng máy hành chính đã vận hành trơn tru để xóa nhòa ranh giới cũ.
Cụ thể, từ ngày 22/8/2025, người cao tuổi tại các khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) đã chính thức được khám sức khỏe miễn phí theo quy chuẩn thống nhất của thành phố.
Sự “thần tốc” này không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị cao độ mà còn là một bước đi chiến lược: Thay vì để người dân dồn về các bệnh viện tuyến cuối gây quá tải, thành phố đã chủ động đưa dịch vụ y tế chất lượng cao về cơ sở, phủ sóng chăm sóc sức khỏe đến gần dân nhất.
Việc chủ động gõ cửa từng nhà, mời từng cụ ra trạm y tế khám bệnh đã mang lại những kết quả ngoài sức tưởng tượng. Thay vì đợi bệnh nặng mới nhập viện, chiến dịch khám sức khỏe định kỳ đã giúp phát hiện sớm hàng vạn ca bệnh ẩn khuất trong cộng đồng.
Trả lời báo Dân Việt, Sở Y tế TP.HCM cho biết: Tính đến cuối tháng 10/2025, thành phố đã xây dựng được cơ sở dữ liệu sức khỏe cho 597.849 NCT. Chỉ trong đợt cao điểm từ 1/10 đến 10/11/2025, toàn Thành phố đã tổ chức khám cho 188.124 NCT.
Từ kho dữ liệu đồ sộ này, ngành y tế đã bóc tách được một “tảng băng chìm” đáng lưu tâm: Phát hiện mới 64.568 trường hợp tăng huyết áp chưa từng được chẩn đoán trước đó (chiếm tỷ lệ 14,5%); Nghi ngờ 35.887 trường hợp mắc đái tháo đường (chiếm tỷ lệ 8%).
Đây là hơn 100.000 người cao tuổi đang sống chung với những kẻ giết người thầm lặng mà không hề hay biết. Nếu không có chiến dịch tầm soát chủ động gõ cửa từng nhà này, rất nhiều người trong số họ có thể sẽ nhập viện trong tương lai gần với các biến chứng nặng nề như đột quỵ, suy tim, suy thận…
Việc chặn đứng sớm 14,5% ca tăng huyết áp và 8% ca đái tháo đường tiềm ẩn không chỉ cứu sống nhiều mạng người, nâng cao chất lượng sống tuổi già mà còn giúp thành phố và các gia đình tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng chi phí điều trị các biến chứng y khoa hiểm nghèo sau này. Đây chính là minh chứng rõ nét nhất cho triết lý phòng bệnh hơn chữa bệnh đang được TP.HCM hiện thực hóa một cách quyết liệt.
Hơn thế nữa, 100% kết quả khám đều được liên thông qua ứng dụng Cổng dân số, giúp con cháu dễ dàng theo dõi tình trạng của ông bà qua chiếc điện thoại thông minh.
“Sáng đưa ông đi sinh hoạt, chiều đón ông về ăn cơm”
Dù công tác y tế dự phòng đang làm rất tốt, nhưng một thực tế không thể phủ nhận là mô hình dưỡng lão hiện tại đang khá “hụt hơi” so với tốc độ già hóa.
Tính đến ngày 30/12/2025, thành phố có 37 Trung tâm Bảo trợ xã hội (công lập và ngoài công lập) đang chăm sóc, nuôi dưỡng hơn 3.500 NCT. Phần lớn các cơ sở này vẫn hoạt động theo mô hình nội trú truyền thống.
Đối với nhiều gia đình lao động tại đô thị, việc gửi cha mẹ vào viện dưỡng lão nội trú vẫn gặp rào cản lớn về tâm lý, đạo lý Á Đông, trong khi chi phí cho các cơ sở chất lượng cao lại quá sức. Ngược lại, để các cụ ở nhà một mình trong bốn bức tường chung cư khi con cái đi làm lại dẫn đến sự cô đơn, sa sút trí tuệ.
Nắm bắt được “nỗi đau” này của các gia đình đô thị, thành phố đang rà soát và khuyến khích phát triển một mô hình đầy tính nhân văn: Cơ sở chăm sóc bán trú (sáng đi – chiều về).
Theo ông Nguyễn Tăng Minh – Phó Giám đốc Sở y tế TP.HCM, cho biết Sở đang hoàn thiện Dự thảo Đề án Phát triển các loại hình nhà dưỡng lão giai đoạn 2025-2030, trong đó mô hình bán trú được xác định là một cấu phần quan trọng.
Với mô hình này, ban ngày NCT sẽ được đưa đến trung tâm để được chăm sóc y tế, tập vật lý trị liệu, tham gia các câu lạc bộ văn hóa, thể thao, hòa mạng lưới “Người cao tuổi giúp người cao tuổi”. Chiều đến, con cháu tan ca sẽ đón ông bà về quây quần bên mâm cơm gia đình. Giải pháp này không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần cho NCT, duy trì sợi dây tình cảm gia đình mà còn cởi trói gánh nặng tâm lý và thời gian cho những người con đang tất bật mưu sinh.
Bên cạnh đó, các chính sách an sinh xã hội vẫn tiếp tục là trụ đỡ vững chắc. Đến cuối năm 2025, thành phố đã chi trả trợ cấp xã hội hằng tháng cho 28.216 NCT (gần 200 tỷ đồng) và chi trả trợ cấp hưu trí xã hội cho 164.724 người từ đủ 75 tuổi trở lên (trên 428 tỷ đồng). Việc chi trả đang từng bước được số hóa, minh bạch và tiện lợi hơn.
Một siêu đô thị phát triển bền vững không chỉ là nơi có những tòa nhà cao chọc trời hay dòng vốn đầu tư tấp nập. Đó còn phải là nơi mà lớp người đi trước được già hóa một cách tích cực, được chăm sóc bằng những dịch vụ y tế hiện đại, và được sống những tháng ngày tuổi xế chiều bình yên, vui khỏe bên con cháu.
