Phát triển nghề nuôi thủy sản, trong đó có nghề nuôi ba ba ở hồ Dầu Tiếng, địa phận tỉnh Tây Ninh
Hồ Dầu Tiếng là công trình thủy lợi nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á, là hồ thủy lợi có dung tích lớn nhất Việt Nam với diện tích mặt nước hơn 27.000ha, dung tích khoảng 1,58 tỷ mét khối nước.
Hồ Dầu Tiếng không chỉ cung cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp của tỉnh Tây Ninh và các tỉnh lân cận như Đồng Nai, TPHCM, còn tạo nên hệ sinh thái nước ngọt rộng lớn, thuận lợi cho phát triển nghề nuôi trồng và khai thác thủy sản.
Tại khu vực huyện Dương Minh Châu trước đây của tỉnh Tây Ninh, nhờ nguồn nước ổn định từ hồ Dầu Tiếng và hệ thống kênh chính Đông, nhiều hộ dân đã chuyển đổi một phần diện tích đất sang nuôi thủy sản.
Các mô hình nuôi cá lóc, nuôi cá rô phi, cá tra, cá trê, nuôi ba ba… phát triển khá mạnh, mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Một số hộ còn phát triển những mô hình nuôi thủy sản đặc sản như nuôi ba ba thương phẩm, nuôi cá lăng… tạo thêm giá trị kinh tế trên cùng diện tích mặt nước.
Mô hình nuôi ba ba của ông Phạm Văn Toại, xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh (địa phận huyện Dương Minh Châu trước đây) được xem là một trong những mô hình nuôi con đặc sản tiêu biểu của địa phương.
Tại ấp B4, xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh mô hình nuôi ba ba và cá lóc bông thương phẩm của ông Phạm Văn Toại – nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2023 – được xem là một trong những mô hình tiêu biểu của địa phương.
Trang trại của ông có khoảng 50 hồ nuôi thủy sản với hơn 100.000 con ba ba, được đầu tư khá bài bản từ hệ thống ao nuôi, đường nội bộ đến các khu vực chăm sóc.
Theo ông Toại, ba ba có thời gian nuôi khá dài, khoảng 14–15 tháng mới thu hoạch, thịt ba ba ngon, giàu dinh dưỡng, giá bán ổn định nên người nuôi vẫn bảo đảm lợi nhuận.
Để tranh thủ thời gian chờ thu hoạch ba ba, ông Toại còn đầu tư nuôi thêm cá lóc bông. Cá lóc bông thường nuôi khoảng 9 tháng là có thể xuất bán. Nếu cá lóc bông được nuôi lâu hơn có thể đạt trọng lượng 4–5kg/con.
Ông Phạm Văn Toại, xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh thành công nuôi con đặc sản nhờ tận dụng hiệu quả nguồn nước hồ Dầu Tiếng, trong đó chủ lực vẫn là nuôi ba ba, nuôi cá lóc bông.
Nhờ kết hợp hai mô hình nuôi ba ba và cá lóc bông trên diện tích hơn 3ha, mỗi năm, trang trại của ông cung cấp ra thị trường hàng trăm tấn cá và ba ba thương phẩm, mang lại lợi nhuận hàng tỷ đồng.
“Làm nông bây giờ không chỉ dựa vào sức người, mà phải có kỹ thuật và biết tận dụng điều kiện tự nhiên của địa phương. Nguồn nước hồ Dầu Tiếng sạch, ổn định nên rất thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản”- ông Toại chia sẻ.
Không chỉ riêng ông Toại, tại ấp B4 hiện nay còn có trang trại nuôi ba ba rộng hơn 1.000m² của gia đình ông Phạm Văn Đáng.
Trang trại được chia thành nhiều khu vực riêng biệt cho từng giai đoạn của ba ba như sinh sản, ấp trứng và ương nuôi con giống.
Ba ba con giống nuôi ở xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh nhờ nguồn nước ngọt dồi dào của hồ Dầu Tiếng-hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam.
Theo ông Đáng, người nuôi ba ba phải theo dõi sát tình hình thời tiết để kịp thời xử lý môi trường nước.
“Ba ba dễ bị nấm khi thời tiết thay đổi. Vì vậy, tôi thường xử lý bể nuôi bằng vôi hoặc muối để sát khuẩn. Khi cần, tôi mới sử dụng thuốc theo hướng dẫn của cán bộ thủy sản”- ông Đáng cho hay
Theo ngành Nông nghiệp địa phương, khu vực huyện Dương Minh Châu (cũ) hiện có hơn 100 hộ nuôi thủy sản với tổng diện tích khoảng 370ha.
Nhờ điều kiện nguồn nước thuận lợi, các mô hình nuôi cá ngày càng phát triển và mang lại nguồn thu nhập khá cho người dân.
Một số hộ còn tham gia liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã để áp dụng quy trình kỹ thuật chung và ổn định đầu ra sản phẩm. Nhờ vậy, nghề nuôi thủy sản ở khu vực ven hồ từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.
Quy hoạch vùng nuôi thủy sản ven hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam
Trước tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản từ nguồn nước hồ Dầu Tiếng, chính quyền địa phương từng bước quy hoạch và hỗ trợ người dân phát triển sản xuất.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Ninh Nguyễn Văn Dũng, thực hiện Đề án phát triển thủy sản của tỉnh Tây Ninh, địa phương đã quy hoạch khoảng 82ha diện tích dành cho nuôi trồng thủy sản.
Song song đó, xã đầu tư hệ thống mương rãnh thu gom nước thải chăn nuôi; xây dựng các bể lọc xử lý môi trường nhằm bảo đảm nguồn nước đạt tiêu chuẩn trước khi đưa vào hệ thống tưới tiêu chung.
Bên cạnh đó, UBND xã triển khai chính sách hỗ trợ chuỗi liên kết sản xuất theo Quyết định 23/2019/QĐ-UBND của UBND tỉnh Tây Ninh, với cơ chế Nhà nước hỗ trợ 30%, người dân đối ứng 70%.
Hồ Dầu Tiếng-công trình hồ thủy lợi lớn nhất Đông Nam Á nhìn từ địa phận tỉnh Tây Ninh.
Liên tục trong nhiều năm qua, tỉnh Tây Ninh thả bổ sung hàng triệu con cá, tôm giống xuống hồ Dầu Tiếng
Sau khi chính sách được phổ biến rộng rãi, nhiều hộ dân đã mạnh dạn tham gia liên kết sản xuất.
Trong đó, Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp xã Lộc Ninh và Tổ hợp tác nuôi cá lóc ấp Hiệp Ninh được hỗ trợ tổng kinh phí hơn 807 triệu đồng để thực hiện dự án.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Ninh Nguyễn Văn Dũng, cơ chế đối ứng “30–70” không chỉ giúp người dân có thêm nguồn lực đầu tư sản xuất mà còn nâng cao trách nhiệm của các hộ tham gia dự án.
Nhờ phát triển các mô hình nuôi thủy sản, nhiều hộ dân địa phương hiện có thu nhập từ 200 đến hơn 250 triệu đồng mỗi năm, cao hơn nhiều so với sản xuất nông nghiệp truyền thống trước đây.
Bên cạnh phát triển nuôi trồng thủy sản, ngành Nông nghiệp tỉnh Tây Ninh còn thường xuyên triển khai các hoạt động tái tạo nguồn lợi thủy sản tại hồ Dầu Tiếng với hàng chục ngàn con cá mè, cá chép, cá trắm, tôm càng xanh… được thả xuống lòng hồ mỗi năm.
