Vấn đề tốc độ già hóa dân số nhanh chóng đã được đưa vào chương trình nghị sự nhiều cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung những tháng gần đây, khi hai lãnh đạo cam kết phối hợp ứng phó những biến động kinh tế do tỷ lệ sinh thấp gây ra, SCMP ngày 18/2 đưa tin.
Tháng 11/2025, bên lề hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Hàn Quốc, hai nước ký thỏa thuận hợp tác về “nền kinh tế bạc”, bao gồm các ngành hiện hữu và mới nổi phục vụ người cao tuổi. Ông Tập nhấn mạnh sự cần thiết của các kết quả cùng có lợi trong lĩnh vực hợp tác này.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc hồi tháng 1, Tổng thống Lee cũng mô tả nền kinh tế bạc là lĩnh vực có “cơ hội hợp tác không giới hạn”, bất chấp tình trạng cạnh tranh giữa hai nước ở các lĩnh vực khác trên thị trường toàn cầu.
Nhìn chung, các nhà phân tích đồng tình với đánh giá này, cho rằng đây có thể là nền tảng cho hợp tác tương lai giữa hai nền kinh tế hàng đầu châu Á, ngay cả trong bối cảnh địa chính trị nhiều trở ngại.
“Thứ nhất, đây rõ ràng là một trong những lĩnh vực hợp tác ít nhạy cảm nhất trong quan hệ Trung – Hàn. Thứ hai, đây là thị trường tăng trưởng 100% ở cả hai nước”, Xu Tianchen, nhà kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, bộ phận nghiên cứu thuộc tập đoàn truyền thông Anh The Economist Group, nhận định.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh ngày 5/1. Ảnh: AFP
Dân số ở cả Hàn Quốc và Trung Quốc đều đang già hóa với tốc độ chưa từng có, biến động nhân khẩu diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự liệu của các nhà hoạch định chính sách.
Hàn Quốc nằm trong nhóm các nước có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới và đã được xếp vào diện “xã hội siêu già”. Năm 2025, hơn 21% dân số nước này, tương đương 10,84 triệu người, từ 65 tuổi trở lên.
Trung Quốc chưa ở giai đoạn sâu như vậy, song mức giảm tỷ lệ sinh còn mạnh hơn. Dân số nước này giảm năm thứ tư liên tiếp vào năm 2025, khi số trẻ sơ sinh xuống mức thấp nhất kể từ năm 1949. Đến năm 2035, Trung Quốc được dự báo có hơn 400 triệu người từ 60 tuổi trở lên.
Choi Seong-jin, giáo sư quản trị chiến lược tại Trường Kinh doanh Đại học Hanyang, Hàn Quốc, cho hay kinh nghiệm sớm của Hàn Quốc trong việc ứng phó xã hội già hóa nhanh đã giúp nước này tích lũy chuyên môn về quản lý dịch vụ chăm sóc, thiết kế thể chế và công nghệ y tế số cạnh tranh.
Ông cho rằng Trung Quốc có thể hưởng lợi từ các giải pháp thân thiện với người cao tuổi đã được kiểm chứng của Hàn Quốc.
“Trung Quốc không thiếu vốn hay năng lực sản xuất. Vấn đề là các giải pháp mang tính đột phá trong lĩnh vực chăm sóc người già, bảo hiểm và thiết bị y tế tiên tiến”, Gary Ng, nhà kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis, nhận xét.
Đổi lại, các doanh nghiệp Hàn Quốc có thể tiếp cận thị trường mới vô cùng lớn. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Lão hóa Phúc Đán, thuộc Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải, dự báo nền kinh tế bạc của Trung Quốc sẽ đạt 19.000 tỷ nhân dân tệ (2.740 tỷ USD) vào năm 2035, tương đương gần 13,6% GDP năm 2025 của nước này.
Quốc vụ viện Trung Quốc đã ban hành văn kiện chiến lược đầu tiên về phát triển nền kinh tế bạc vào năm 2024, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ mới trong hệ thống chăm sóc người cao tuổi, như robot có thể giao bữa ăn và bầu bạn với người già.
“Một khi nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong nước, quá trình cải tiến có thể diễn ra rất nhanh và quy mô thị trường mục tiêu vô cùng lớn,” Anthony W. D. Anastasi, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Trung – Anh thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải, nhận định.
Robot thực hiện liệu pháp cứu ngải cho một cụ già tại viện dưỡng lão ở Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Giới quan sát thị trường nhìn thấy tiềm năng lớn ở các robot chăm sóc người già, kết hợp giữa phần cứng và cảm biến chính xác của Hàn Quốc với bộ dữ liệu huấn luyện AI khổng lồ và quy mô sản xuất của Trung Quốc.
Tuy nhiên, theo ông Anastasi, hợp tác toàn diện có thể còn hạn chế trong một thời gian, bởi các “công nghệ chiến lược” này có thể nhanh chóng trở nên nhạy cảm, ngay cả khi được sử dụng trong bối cảnh không nguy hại. Ông Ng cũng lưu ý mối lo ngại về an ninh dữ liệu có thể đặt ra thách thức cho doanh nghiệp Hàn Quốc hoạt động tại Trung Quốc.
Trước mắt, giới phân tích cho rằng lợi ích ban đầu nhiều khả năng xuất hiện ở các lĩnh vực dựa trên kinh nghiệm chuyên môn, như vận hành cơ sở chăm sóc người cao tuổi và đào tạo nhân lực. Ngành du lịch, được thúc đẩy bởi chính sách miễn thị thực và lối sống năng động hơn của người cao tuổi, cũng có thể mở ra cơ hội tăng trưởng với ít rào cản chính trị hơn.
“Dư địa cho nghiên cứu và phát triển chung là rất rộng, với nhiều không gian cho ứng dụng AI và mở rộng thị trường tiêu dùng. Nếu được phát triển đúng hướng, đây có thể trở thành phân khúc công nghiệp lớn”, Park Han-jin, giáo sư thỉnh giảng về ngoại giao và thương mại Trung Quốc tại Đại học Ngoại ngữ Hankuk, cho hay.
Huyền Lê (Theo SCMP)
Trung Quốc và Hàn Quốc cạnh tranh trong loạt lĩnh vực, song đang xích lại gần nhau để cùng ứng phó thách thức chung là dân số già hóa nhanh chóng.