Tháng ba.
Con đường quê như được phủ một lớp thảm tím dịu dàng. Những chùm hoa xoan lặng lẽ nở trên vòm cây cao. Chỉ một làn gió thoảng qua là cánh hoa rơi lả tả xuống lối đi, mỏng nhẹ như những mảnh ký ức.
Bà Lân lom khom quét những cánh hoa xoan rụng đầy mảnh sân vương ra lối nhỏ. Cây chổi tre lướt trên nền gạch đỏ, phát ra tiếng sột soạt thân quen của buổi sớm làng quê. Ngoài cổng, Tuấn vừa treo xong lá cờ đỏ. Chàng trai lùi lại mấy bước, ngửa mặt nhìn lá cờ đang tung bay trong nắng sớm. Ngôi sao vàng năm cánh trên nền cờ đỏ tươi nổi bật giữa khoảng vườn xanh mướt với hàng cau thẳng tắp và tán xoan tím nhạt trước ngõ.
– Bà ơi! Tuấn gọi lớn.
– Cháu treo cờ thế này đã được chưa ạ?
Bà Lân ngẩng lên, nheo mắt nhìn ra cổng. Mái tóc bạc của bà lấm tấm mấy cánh hoa xoan vừa rơi xuống. Tuấn bước lại gần, vừa cười, vừa nhẹ nhàng cầm lấy chiếc chổi tre trên tay bà.
– Bà nghỉ một chút đi. Lát cháu quét nốt cho.
Vừa nói, cậu vừa đỡ bà ngồi xuống thềm gạch cạnh bậu cửa. Mấy cánh hoa xoan theo gió bay vào sân, lặng lẽ rơi trên vạt áo nâu của bà. Bà Lân nhìn cháu trai, ánh mắt hiền hậu.
– Tuấn nhà bà lớn thật rồi đấy.
Tuấn ngồi xuống cạnh bà, phủi mấy cánh hoa xoan dính trên vai áo rồi cười:
– Bà này… vài hôm nữa cháu được đi bầu cử đấy.
Bà Lân khẽ gật đầu: Bà biết rồi!
Tuấn chống tay xuống thềm gạch, hơi ngả người ra sau, mắt nhìn con đường chạy giữa cánh đồng có cây gạo đang nở hoa đỏ rực ngoài xa.
– Cháu thấy… hồi hộp quá bà ạ!
Bà Lân khẽ cười. Tiếng cười nhẹ như gió.
– Thế thì giống hệt bà ngày xưa rồi.
Tuấn quay sang: Bà cũng thế ạ?
– Phải rồi, cháu.
Bà gật đầu, rồi chậm rãi nhìn ra con đường trước ngõ. Những cánh hoa xoan rơi chầm chậm, như kéo theo cả một miền ký ức xa xăm.
– Lần đầu được đi bầu cử, bà còn run hơn cháu nhiều.
Tuấn chống cằm, mắt sáng lên: Bà kể cháu nghe đi!
Bà Lân im lặng một lúc, rồi bắt đầu câu chuyện của mình.
… Ngày ấy bà mới mười tám tuổi. Làng quê mình còn nghèo lắm. Con đường đất trước nhà mùa mưa thì lầy lội, mùa nắng thì bụi bay mù mịt, chi chít ổ voi, ổ gà. Vậy mà hôm ấy, cả làng rộn ràng như có hội. Tối hôm trước ngày bầu cử, bà nằm mãi không ngủ được. Mẹ của bà thấy vậy mới hỏi:
– Sao con cứ trằn trọc thế?
Bà lí nhí: Mai đi bầu cử. Lần đầu tiên bỏ phiếu, con sợ mình làm sai.
Ba của bà lúc ấy đang ngồi vá chiếc vó tôm ngoài hiên, nghe thế liền dừng tay, nói vọng vào.
– Sai thế nào được. Bỏ phiếu là quyền của con mà.
Bà vẫn chưa yên tâm: Nhưng, con, con run lắm.
Ba đặt miếng vải màn đang may dở xuống, nhìn bà bằng ánh mắt hiền từ: Con nhớ nhé. Lá phiếu tuy nhỏ thôi nhưng mang theo niềm tin của mình. Mình tin ai thì chọn người ấy.
Mẹ cũng cười: Chỉ cần con nghĩ bằng cái đầu và làm theo tiếng lòng của mình là được.
Nghe vậy, bà thấy lòng mình nhẹ đi một chút. Nhưng đêm ấy bà vẫn ngủ muộn.
Sáng hôm sau, cả xóm thức dậy từ rất sớm. Tiếng loa cầm tay, tiếng người gọi nhau, tiếng cười nói rộn ràng như ngày tết. Bà mặc chiếc áo mới may còn thơm mùi vải, loay hoay đứng trước chiếc gương nhỏ soi đi soi lại. Ba nhìn thấy liền trêu: Đi bầu cử chứ có phải đi lấy chồng đâu mà soi gương mãi thế!
Bà đỏ mặt: Ba cứ trêu con!
Con đường ra trụ sở Hợp tác xã hôm ấy đông chưa từng thấy. Người già, người trẻ đi thành từng nhóm. Ai cũng ăn mặc gọn gàng, nét mặt vui tươi. Bà nhớ rõ cái cảm giác khi cầm lá phiếu trong tay. Bà run đến nỗi cầm bút mà viết chệch ra ngoài dòng. Lúng túng khá lâu, một cán bộ lại gần mỉm cười nhắc bà: Cháu cứ bình tĩnh. Đây là ngày vui mà!
Nghe thế, bà hít một hơi thật sâu rồi mới cầm bút. Khoảnh khắc bỏ lá phiếu vào thùng, bà cảm thấy lòng mình xốn xang hẳn như thể vừa làm xong một việc gì đó rất quan trọng. Trên đường về, ba của bà hỏi: Thế nào, con gái?
– Con thấy… hơi ngại nhưng trấn tĩnh lại thì thấy vui. Cảm giác như con thành người lớn rồi ạ.
Bà Lân kể đến đó, Tuấn cười theo.
Im lặng một lát. Một cánh hoa xoan rơi xuống lòng bàn tay Tuấn: Cháu cũng thấy vậy… Rồi anh chàng chậm rãi:
– Ở trường cháu, mấy tháng nay các bạn chỉ nói chuyện bầu cử. Dịp nghỉ tết vừa rồi, cháu còn rủ chúng nó tham gia mấy việc ở xã. Các bạn ấy nhiệt tình lắm bà ạ!
– Các cháu làm việc gì ở đó thế?
– Dọn vệ sinh đường này, trồng hoa, tỉa cây cảnh, trang hoàng nơi bầu cử, rồi làm mấy video clip tuyên truyền nữa đấy bà ạ!
Bà Lân quết trầu trên miệng, mỉm cười: Thời của bà làm gì có mấy cái đó.
Tuấn cũng cười: Nhưng chắc hồi ấy mọi người cũng náo nức như bây giờ nhỉ?
– Ừ! Thế đích tôn của bà mong muốn điều gì khi bỏ lá phiếu đầu tiên trong đời mình?
Sau một lúc suy nghĩ, Tuấn xoay người, quay sang vén mấy sợi tóc bạc bị gió thổi vương trên má bà nội: Cháu mong những người được chọn làm đại biểu của nhiệm kỳ này sẽ làm cho đất nước mình phát triển nhanh hơn nữa. Có như vậy thế hệ trẻ chúng cháu mới có nhiều cơ hội góp sức cho quê hương, đất nước bước vào kỷ nguyên mới tươi đẹp hơn. Phải không bà?
Bà Lân gật đầu: Bà cũng tin như thế!
Ngày bầu cử đến.
Trung tuần tháng ba. Hoa xoan vẫn rơi tím con đường quê. Bà Lân mặc tấm áo lụa màu hoa cà giản dị, mái tóc bạc búi củ tỏi gọn gàng sau gáy. Tuấn diện chiếc sơ mi trắng bỏ trong quần tây, đi dép quai hậu, trông chững chạc hơn ngày thường: Bà ơi, xong chưa, hai bà cháu mình lên đường thôi!
– Nào, nào, hai bà cháu ta đi nào!
Tuấn nắm tay bà nội. Hai bà cháu đi bộ ra Nhà văn hóa xã.
Con đường ra điểm bỏ phiếu hôm ấy rực rỡ cờ hoa. Tiếng nhạc, tiếng phát thanh viên vang lên trên hệ thống loa truyền thanh rộn ràng khắp nơi. Khí thế thật tưng bừng. Người trong xóm gặp nhau, gương mặt ai cũng tươi tắn, rạng rỡ.
– Bà Lân đi bầu cử sớm thế?
Dường như chỉ đợi có thế, bà liền khoe đứa cháu trai: Vâng, năm nay tôi có thằng cháu lần đầu tiên được làm nghĩa vụ cử tri mà!
Nghe bà nội nói vậy, Tuấn hơi đỏ mặt, ngượng nghịu. Hai bà cháu bước chậm trên con đường tím nhạt ấy. Khi đến lượt mình nhận phiếu, Tuấn thấy tim đập nhanh. Chàng trai bước vào phòng viết phiếu. Giây phút ấy, Tuấn bỗng nhớ đến lời bà: “Lá phiếu nhỏ thôi nhưng mang theo niềm tin của mình”. Tuấn cầm bút. Nét bút chậm rãi nhưng chắc chắn. Một lát sau, Tuấn bước ra ngoài. Bà nội đang đứng đợi dưới gốc bàng trước sân Nhà văn hóa: Xong rồi hả cháu?
– Vâng ạ!
– Cháu bà thấy thế nào?
Tuấn cười nhẹ: Giờ cháu mới hiểu vì sao bà bảo hôm ấy bà thấy mình lớn thật rồi.
Bà Lân lại tủm tỉm. Hai bà cháu thong thả bước ra cổng. Gió tháng ba nhè nhẹ thổi. Tuấn chợt nhận ra bàn tay bà trong tay mình nhỏ và gầy hơn trước. Bàn tay ấy đã đi qua bao mùa bầu cử, đã làm nên và chứng kiến bao đổi thay của làng quê này. Trong lòng Tuấn dâng lên một cảm giác rất lạ, vừa bình yên, vừa thiêng liêng. Tuấn nhìn con đường tím hoa xoan phía trước, nghĩ rằng có lẽ nhiều năm sau, khi mình đã già như bà, cũng sẽ dắt tay một đứa cháu nào đó đi trên con đường này. Cũng mùa hoa xoan. Cũng một buổi sáng nắng nhẹ như này. Và Tuấn sẽ kể cho đứa cháu ấy nghe về lá phiếu đầu đời của mình ngày hôm nay.
Tuấn khẽ siết nhẹ bàn tay bà, trong lòng mỗi người đều lặng lẽ mang theo một niềm tin giản dị mà bền bỉ, rằng những lá phiếu hôm nay, của bà, của Tuấn, của bao người dân trong ấp sẽ góp vào dòng chảy chung của đất nước, để ngày mai khi hoa xoan, hoa gạo lại nở, quê hương sẽ càng yên vui và tươi sáng hơn.
Nghĩ vậy, Tuấn thấy bước chân mình vững vàng hẳn. Như thể từ buổi sáng mùa xoan năm nay, cậu đã thật sự bước vào một chặng đường mới của cuộc đời, một công dân chỉn chu và đầy trách nhiệm./.
