Theo BS.CKII Nguyễn An Châu, Tổng Giám đốc Bệnh viện Quốc tế Minh Anh, tuổi càng cao, cơ thể càng có nhiều thay đổi ảnh hưởng đến giấc ngủ. Trong đó, tuyến tùng giảm tiết melatonin, hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ – thức – khiến nhịp sinh học thay đổi. Người cao tuổi thường buồn ngủ sớm hơn vào buổi tối và thức dậy sớm hơn vào buổi sáng.

Cùng với đó, cấu trúc giấc ngủ cũng thay đổi. Giấc ngủ trở nên nông hơn, thời gian ngủ sâu giảm, khiến người cao tuổi dễ tỉnh giấc bởi tiếng động hoặc những tác động nhỏ từ môi trường và khó ngủ lại.

Nhiều bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi cũng có thể làm gián đoạn giấc ngủ. Đau mạn tính do thoái hóa khớp, đau lưng hoặc bệnh gút có thể khiến người bệnh khó ngủ. Các bệnh đường hô hấp như hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng có thể gây thức giấc nhiều lần trong đêm.

Bên cạnh đó, các vấn đề đường tiết niệu như phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới hoặc bàng quang tăng hoạt có thể khiến người cao tuổi phải thức dậy đi tiểu nhiều lần. Một số bệnh tim mạch và thần kinh như suy tim, Parkinson, Alzheimer, cùng tình trạng lo âu, trầm cảm cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ.

Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến người cao tuổi mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Người bệnh có thể giảm khả năng tập trung, dễ cáu gắt, suy giảm trí nhớ và tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm. Ban ngày, tình trạng buồn ngủ, lơ mơ cũng có thể làm tăng nguy cơ té ngã.

Để cải thiện giấc ngủ, bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định mỗi ngày. Phòng ngủ cần tối, yên tĩnh, thoáng mát và hạn chế tivi, điện thoại trong phòng ngủ.

Các chất kích thích như trà, cà phê và rượu bia nên được hạn chế vào buổi chiều tối. Rượu có thể khiến một người nhanh buồn ngủ nhưng lại làm giấc ngủ bị gián đoạn về sau. Người cao tuổi cũng không nên ăn quá no trong khoảng 3 giờ trước khi ngủ và nên hạn chế uống quá nhiều nước vào buổi tối để giảm tình trạng tiểu đêm.

Nếu ngủ trưa, chỉ nên chợp mắt khoảng 20-30 phút và tránh ngủ quá muộn vào buổi chiều.

Theo BS.CKII Nguyễn An Châu, người cao tuổi nên đi khám nếu tình trạng mất ngủ kéo dài trên một tháng, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt ban ngày hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường như ngáy to, có những khoảng ngừng thở khi ngủ, cử động chân tay bất thường hoặc lo âu, trầm cảm rõ rệt.

Đặc biệt, người cao tuổi không nên tự mua và sử dụng thuốc an thần, thuốc ngủ. Một số thuốc có thể gây buồn ngủ kéo dài, giảm tỉnh táo, tăng nguy cơ té ngã và các tác dụng phụ khác ở người lớn tuổi. Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định phù hợp với nguyên nhân gây mất ngủ.

Theo bác sĩ, thay vì chỉ tìm cách “ép” mình ngủ bằng thuốc, người cao tuổi cần tìm nguyên nhân gây mất ngủ và điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Khi mất ngủ kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe, việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.