“Tình trạng lừa đảo nhắm vào người cao tuổi nhức nhối hiện nay khiến tôi rất sợ và lo lắng khi phải đi làm xa nhà và không thể ở bên cạnh cha mẹ, ông bà mình để chăm sóc và bảo vệ họ thường xuyên”, anh Đinh Sơn, một chủ hộ kinh doanh tại Hà Nội bày tỏ sự lo lắng trước những thông tin về lừa đảo gây chú ý trong thời gian qua.

Khi tuổi thọ trung bình ngày càng tăng, bài toán chăm sóc người cao tuổi đang trở thành thách thức lớn đối với tầng lớp lao động nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tại Mỹ, khoảng 11.000 người bước sang tuổi 65 mỗi ngày. Phần lớn trong số họ không muốn chuyển đến các cơ sở dưỡng lão mà mong muốn tiếp tục sống trong chính ngôi nhà quen thuộc của mình. Theo khảo sát của tổ chức AARP năm 2024, có tới 75% người trên 50 tuổi mong muốn trải qua quãng đời còn lại tại nhà. Chính trong bối cảnh đó, ở quốc gia này, lĩnh vực công nghệ hỗ trợ người cao tuổi, hay còn gọi là “Age Tech”, đang nổi lên như một giải pháp đầy triển vọng.

Người bạn của tuổi xế chiều

Sự phát triển của Age Tech đang tạo ra một hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ đa dạng dành riêng cho người cao tuổi. Theo các chuyên gia, ngôi nhà giờ đây không chỉ là nơi ở mà đang dần trở thành một không gian chăm sóc sức khỏe thực thụ.

Nhiều sản phẩm đang được đưa vào sử dụng nhằm hỗ trợ cuộc sống độc lập lâu dài. Đó là các thiết bị hỗ trợ đi lại thông minh, kính có khả năng hiển thị phụ đề theo thời gian thực dành cho người gặp khó khăn về thính giác, hay những dịch vụ kết nối người cao tuổi với tài xế và dịch vụ giao hàng ngay cả khi họ không sử dụng điện thoại thông minh.

Xu hướng chăm sóc từ xa cũng phát triển mạnh. Theo AARP, khoảng 25% người chăm sóc hiện theo dõi người thân thông qua ứng dụng, video hoặc thiết bị đeo, gần gấp đôi so với cách đây 5 năm. Nhiều địa phương tại Mỹ đã triển khai các chương trình hỗ trợ miễn phí cho người cao tuổi như hệ thống radar phát hiện té ngã hoặc nền tảng gọi video thông qua màn hình tivi.

Một trong những sản phẩm gây chú ý là thú cưng robot. Tại bang New York, bà Carol DeMaio, 80 tuổi, mắc chứng mất trí nhớ, đã được tặng một chú chó robot mang tên Sabrina. Chú chó này phản ứng khi chủ nhân thức dậy, đồng hành bên giường ngủ và mang lại cảm giác gần gũi như một vật nuôi thật. Đối với gia đình bà DeMaio, Sabrina không chỉ giúp giảm cảm giác cô đơn mà còn mang lại sự an tâm cho người chăm sóc vốn phải đi làm toàn thời gian.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng Age Tech vẫn đối mặt với một số rào cản như chi phí, khả năng tiếp cận Internet tốc độ cao tại khu vực nông thôn và mức độ phổ cập công nghệ chưa đồng đều.

Sự tham gia của AI và robot

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra một giai đoạn mới cho lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi. Nhiều công nghệ vốn không được thiết kế riêng cho Age Tech như nền tảng khám chữa bệnh từ xa, loa thông minh, đồng hồ thông minh hay hệ thống điều khiển đèn và nhiệt độ từ xa đều có thể được điều chỉnh để phục vụ nhu cầu của người lớn tuổi.

Một trong những vai trò quan trọng nhất của AI là phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Hệ thống AI có thể phân tích thay đổi trong giọng nói, tần suất ra khỏi nhà hoặc những biến đổi trong hành vi hằng ngày nhằm cảnh báo nguy cơ suy giảm nhận thức hoặc sức khỏe tinh thần.

Robot đồng hành tích hợp AI cũng đang trở thành xu hướng mới. ElliQ, một robot để bàn có hình dáng giống chiếc đèn với màn hình tích hợp, đang được nhiều gia đình sử dụng. Robot này có thể hướng dẫn tập luyện, nhắc uống thuốc, nhắc bổ sung nước, hỏi thăm về giấc ngủ và tâm trạng thông qua các cuộc trò chuyện tự động.

Tuy nhiên, sự tham gia ngày càng sâu của công nghệ cũng đặt ra nhiều câu hỏi về đạo đức và quyền riêng tư. Các chuyên gia cảnh báo việc giám sát quá mức có thể khiến người cao tuổi cảm thấy bị xâm phạm đời sống cá nhân. Vì vậy, việc triển khai công nghệ cần đi kèm những cuộc trao đổi minh bạch giữa người chăm sóc và người được chăm sóc, bảo đảm công nghệ thực sự phục vụ con người thay vì tạo ra những rào cản mới trong cuộc sống tuổi già.