Vị Giáo sư, bác sĩ lừng danh được đích thân Bác Hồ đưa về nước, 27 tuổi tốt nghiệp Tiến sĩ là ai?
Bác sĩ Trần Hữu Tước sinh ngày 13/10/1913 trong một gia đình trung lưu tại làng Bạch Mai (nay thuộc quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Sau khi hoàn thành bậc trung học, ông nhận học bổng sang Pháp và trúng tuyển vào Trường Đại học Y khoa Paris.
Với học vấn xuất sắc, năm 1940, ở tuổi 27, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ y khoa và được giữ lại trường làm trợ lý thứ nhất cho Giáo sư Lơ-mi-e – một chuyên gia Tai – Mũi – Họng lừng danh tại Pháp. Thời điểm đó, bác sĩ Trần Hữu Tước đã có một sự nghiệp rực rỡ khi được mời giảng dạy, điều trị tại nhiều bệnh viện với mức thu nhập rất cao, lên đến hơn 20.000 phrăng Pháp mỗi tháng. Tại kinh đô ánh sáng, ông có cuộc sống sung túc, dư dả cùng nhiều cơ hội thăng tiến lớn.
Bước ngoặt lịch sử năm 1946
Cuộc đời bác sĩ Trần Hữu Tước sang trang mới vào năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp theo lời mời của Chính phủ Pháp. Hưởng ứng lời kêu gọi của Người, bác sĩ Trần Hữu Tước cùng các trí thức Việt kiều như Trần Đại Nghĩa (Phạm Quang Lễ), Võ Quý Huân… đã tự nguyện từ bỏ cuộc sống đầy đủ nơi xứ người để trở về phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân.
Trở về nước, ông dùng kiến thức và kinh nghiệm tích lũy nhiều năm để phục vụ quân và dân ta. Ông tham gia giảng dạy tại Trường Đại học Y Dược Việt Nam (nay là Đại học Y Hà Nội) và là người tiên phong giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Việt. Theo nhiều sử liệu, vào tháng 11/1946, bài giảng đầu tiên bằng tiếng Việt về Tai – Mũi – Họng của ông đã thu hút đông đảo giảng viên, sinh viên, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nền giáo dục y khoa nước nhà.
Tận hiến trong kháng chiến và hòa bình
Khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ ngày 19/12/1946, ông trực tiếp tham gia đội điều trị của Trung đoàn Thủ đô, phục vụ chiến đấu suốt 60 ngày đêm tại Hà Nội. Đầu năm 1947, ông tiếp tục công tác y tế tại vùng tự do và sau đó lên Chiêm Hóa (Tuyên Quang) để đào tạo chuyên khoa, bồi dưỡng thế hệ cán bộ y tế kế cận.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, ông trở về Thủ đô và xây dựng khoa Tai – Mũi – Họng tại Bệnh viện Bạch Mai. Năm 1955, bác sĩ Trần Hữu Tước vinh dự nằm trong số 9 bác sĩ đầu tiên được phong hàm Giáo sư, cùng với các tên tuổi lớn như Hồ Đắc Di, Đỗ Xuân Hợp, Đặng Vũ Hỉ, Đặng Văn Ngữ, Trương Công Quyền, Hoàng Tích Trí, Tôn Thất Tùng.
Trong suốt sự nghiệp, ông đã đào tạo hơn 500 bác sĩ và cán bộ y tế chuyên ngành. Ông từng giữ chức Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai (1956) và trở thành Viện trưởng đầu tiên của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương (1969).
Những đóng góp to lớn và di sản để lại
Không chỉ dừng lại ở y học, GS.BS Trần Hữu Tước còn tích cực đóng góp cho chính trị – xã hội. Ông là Đại biểu Quốc hội các khóa II, III, IV; giữ các vị trí quan trọng như Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch đầu tiên của Tổng Hội Y học Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ.
Với những cống hiến bền bỉ, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vào năm 1966 và Huân chương Độc lập hạng Nhất vào năm 1983. Ngay cả khi đã nghỉ hưu, ông vẫn tận tình khám chữa bệnh cho người dân tại phố Bà Triệu (Hà Nội).
Ngày 23/10/1983, Giáo sư Trần Hữu Tước qua đời ở tuổi 70. Để tri ân người thầy thuốc lớn, Nhà nước đã truy tặng ông Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học – kỹ thuật vào năm 1996. Tên của ông cũng được đặt cho một con phố tại quận Đống Đa, Hà Nội vào năm 2005. Năm 2013, lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông đã được tổ chức trang trọng, khẳng định vị thế của người đặt nền móng cho ngành Tai – Mũi – Họng Việt Nam.
