Một thời hào hùng
Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1960-1975), theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương Cục miền Nam, Rừng Nhum được chọn làm căn cứ quan trọng của Huyện ủy Bến Cầu, trở thành nơi tổ chức, chỉ huy và phát động nhiều phong trào đấu tranh, tạo bàn đạp tiến công, làm nên nhiều chiến thắng vẻ vang.
Ông Nguyễn Văn Hiệp (Năm Hiệp, sinh năm 1942, ngụ xã Bến Cầu) kể: “Cây Nhum có hình thù giống cây mây tàu, mây nước nhưng to hơn. Đọt cây nhum còn có thể nướng, kho hoặc nấu canh với cá trê vàng, cá rô đồng, ăn rất ngon. Hồi xưa, bộ đội ta thường ăn cây Nhum. Rừng Nhum không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm cho du kích, bộ đội mà người dân Rừng Nhum còn đóng góp sức người, sức của vào công cuộc giành thắng lợi 30/4”.
Ông Hiệp cho biết, trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Rừng Nhum được lấy tên đặt cho ấp, gọi là ấp Rừng Nhum thuộc xã Long Giang. Năm 1962, Tỉnh ủy Tây Ninh quyết định thành lập huyện Bến Cầu gồm 8 xã, trong đó ấp Rừng Nhum được tách ra khỏi xã Long Giang thành xã Rừng Nhum. Thời điểm đó, ông là Xã đội trưởng xã Rừng Nhum nên nhớ rõ: Tỉnh ủy chỉ đạo, xây dựng xã Rừng Nhum thành xã chiến đấu. Thực hiện chỉ đạo này, xã Rừng Nhum thành lập lực lượng du kích liên cơ, xung quanh xã làm hàng rào bằng tre nứa, mây gai, đào công sự, giao thông hào, hầm chiến đấu. Trụ sở xã tọa lạc tại khu vực đầu Rừng Nhum (thuộc ấp Phước Trung hiện nay). Từ năm 1969-1975, có nhiều cơ quan của tỉnh Tây Ninh, tỉnh Long An (cũ) và một số cơ quan của Căn cứ Trung ương Cục miền Nam trú đóng ở Rừng Nhum.
Năm 1963, có một trung đoàn của địch từ phía xã Ninh Điền (huyện Châu Thành trước đây) càn xuống Rừng Nhum, quân du kích liên cơ của xã với vũ khí ít ỏi đã dũng cảm chiến đấu. “Lúc đó, Tiểu đội trưởng là anh Ba Sơn đưa ra một tiểu đội chống càn. Trận chiến oanh liệt, khiến quân địch rút lui nhưng anh Ba Sơn và một đồng đội hy sinh. Hiện nay, hài cốt của 2 liệt sĩ được chôn cất trong nghĩa trang liệt sĩ” – ông Hiệp bồi hồi kể. Cũng theo lời ông Hiệp, những năm chiến tranh ác liệt, lực lượng du kích của Rừng Nhum còn được chi viện cho xã Long Giang để chiến đấu chống Mỹ. Trong đó, có một số đồng chí hy sinh và có một số người khác của xã Rừng Nhum đi dân công hỏa tuyến cũng bị bom đánh, đến nay chưa lấy được hài cốt.
Ông Lê Thành Tâm (quê ở tỉnh Đồng Tháp, hiện ngụ xã Long Thuận, tỉnh Tây Ninh) kể, năm 1967, ông thuộc lực lượng vũ trang của tỉnh Đồng Tháp. Năm 1972, ông được rút về Công an vũ trang của Quân khu 2 và được cấp trên điều đến Rừng Nhum chuẩn bị cơ sở dự phòng cho các lãnh đạo Quân khu 2 và Căn cứ Trung ương Cục miền Nam về trú đóng. Ông Tâm nhớ lại: “Lúc đó rừng phủ, bao che rộng lớn lắm. Một, hai cây có tàn lớn là có thể cất được căn nhà cho anh em ở. Thời điểm đó, trong rừng có lực lượng của tỉnh Long An và huyện Bến Cầu (tỉnh Tây Ninh) trú đóng. Trong rừng có nhiều hầm hào, công sự, lỗ pháo, hố bom rất nhiều”.
Rừng Nhum ngày nay
Năm 2002, Rừng Nhum được UBND tỉnh Tây Ninh công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Nhận thức sâu sắc ý nghĩa của Di tích Rừng Nhum, năm 2024, Di tích Khu căn cứ Huyện ủy Rừng Nhum được trùng tu, tôn tạo với tổng mức đầu tư gần 9 tỉ đồng, trong đó có các hạng mục như nhà bia tưởng niệm; nhà làm việc của Bí thư; hội trường; nhà đội bảo vệ; nhà dân y; cầu, đường dẫn và nhiều hạng mục khác.
Sau ngày huyện Bến Cầu được giải phóng, ông Lê Thành Tâm lập gia đình và định cư ở xã biên giới đến nay. Ông Tâm lần lượt giữ nhiều cương vị lãnh đạo của xã Long Phước, tỉnh Tây Ninh. Nhìn quê hương thứ hai có nhiều đổi mới, cựu chiến binh không giấu được niềm vui: “Trước đây, đường vào Rừng Nhum sình lầy rất khó đi. Những năm gần đây, Long Phước được đầu tư xây dựng xã nông thôn mới, Rừng Nhum được phục dựng. Tôi cảm thấy rất vui và tự hào”.
Ông Nguyễn Văn Hiệp cũng trải lòng, sau khi non sông liền một dải, ông giữ chức vụ Trưởng Công an huyện và sau đó là Phó Bí thư, Chủ tịch UBND huyện Bến Cầu. Nguyên lãnh đạo huyện Bến Cầu hồi tưởng: “Ngày trước, cả Rừng Nhum có một trường học bằng tranh tre lá nứa, xung quanh toàn là công sự với giao thông hào để trốn máy bay. Bây giờ, xã có trường tiểu học, THCS. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng lên. Căn cứ Rừng Nhum được xây dựng lại khá đẹp. Đường giao thông được đầu tư, mở rộng”.
Ngày nay, đến thăm khu căn cứ kháng chiến của hơn nửa thế kỷ trước, dễ dàng nhận ra nơi đây được xây dựng khang trang, rộng đẹp, trở thành biểu tượng lòng trung dũng, kiên cường của quân, dân Bến Cầu. Hy vọng trong tương lai không xa, nơi đây sẽ được kết nối vào tour, tuyến du lịch về nguồn, để Rừng Nhum trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình tìm về cội nguồn của khách du lịch trong và ngoài tỉnh./.
| Ngoài các cơ quan, còn một số đơn vị chọn Rừng Nhum làm điểm nghỉ chân để tiến đánh quân địch ở Quốc lộ 22 và các xã cánh Tây của huyện Trảng Bàng trước đây. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh cũng có một bộ phận từ Rừng Nhum tiến về giải phóng Sài Gòn”.
Ông Nguyễn Văn Hiệp kể |
