Khi tuổi càng cao, nhiều người có xu hướng ăn ít hơn do mức độ hoạt động thể lực và khối cơ suy giảm, quá trình chuyển hóa chậm lại. Hiểu rõ nguyên nhân của các dấu hiệu thường gặp ở người lớn tuổi như chán ăn, đau bụng, nôn ói kéo dài nhiều tuần, sụt cân nhanh (trên 5% cân nặng trong một tháng)…, sẽ giúp xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguy cơ loãng xương, trầm cảm, suy giảm miễn dịch
Bác sĩ Phạm Trương Tuyết Phương, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cho biết, nếu người lớn tuổi trong gia đình hay “than phiền” hoặc có các triệu chứng tiêu hóa như chán ăn, ăn kém, đầy bụng, tiêu chảy…, có thể do một số nguyên nhân sau:
Lão hóa hệ tiêu hóa: Khi tuổi cao, cơ thể giảm tiết nước bọt, cơ nhai và cơ hầu họng yếu dần; vị giác, khứu giác suy giảm. Đồng thời, nhu động thực quản-dạ dày và sự tiết axit lẫn men tiêu hóa của dạ dày-ruột giảm xuống, khiến sự cảm nhận vị ngon của thức ăn kém đi.
Bệnh lý hệ tiêu hóa: Các tình trạng trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày, ung thư đường tiêu hóa và tuyến tiêu hóa… cũng có thể gây cảm giác nôn ói, khó ăn và khó tiêu ở người cao tuổi.
Một số bệnh lý khác: Nhiễm khuẩn, nhiễm siêu vi, ngộ độc thực phẩm, tác dụng phụ của thuốc và các yếu tố tâm lý khác ở bệnh nhân lớn tuổi cũng ảnh hưởng đáng kể tới hệ tiêu hóa.
Theo bác sĩ Tuyết Phương, nếu các vấn đề tiêu hóa trên kéo dài có thể gây mất nước, thiếu hụt dưỡng chất, rối loạn điện giải, suy nhược cơ thể, giảm khối cơ, loãng xương, suy giảm miễn dịch và làm tăng nguy cơ té ngã. Từ đó, người lớn tuổi dễ bị lo lắng, trầm cảm, suy dinh dưỡng, táo bón, nhiễm trùng, tàn phế và suy giảm chất lượng cuộc sống.
Người lớn tuổi nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào?
Để người lớn tuổi lão hóa một cách khỏe mạnh, bác sĩ Tuyết Phương khuyên nên duy trì chế độ ăn cân bằng, đủ các nhóm chất, không loại trừ thực phẩm nào, cụ thể:
Bổ sung đầy đủ rau xanh và trái cây mỗi ngày.
Ưu tiên bổ sung chất béo tốt từ dầu thực vật, các loại hạt và cá béo.
Đạm nên dùng vừa phải, hạn chế thịt đỏ, tăng thịt trắng và đạm thực vật; thức ăn có thể cắt nhỏ hoặc hầm mềm nếu khó nhai.
Nên thay gạo trắng bằng gạo nguyên cám như gạo lứt, đặc biệt ở người thừa cân.
Bổ sung sữa theo khuyến cáo từng độ tuổi. Người từ 50-69 tuổi cần bổ sung 3,5 đơn vị sữa mỗi ngày, người từ 70 tuổi trở lên cần bổ sung 4 đơn vị sữa mỗi ngày. Mỗi đơn vị sữa tương đương 100 ml sữa tươi, 1 hũ sữa chua hoặc 15 g phô mai tam giác.
Không bỏ bữa. Nếu nhanh no, có thể chia nhỏ bữa ăn: 3 bữa chính, 1-2 bữa phụ và 1-2 cữ sữa. Với người ăn uống kém, gia đình nên ăn cùng, đa dạng món và chú ý chăm sóc răng miệng.
Uống đủ nước (khoảng 1,6-2 lít/ngày nếu không có chống chỉ định y khoa) để hạn chế táo bón và bảo vệ chức năng thận.
Hạn chế ăn thức ăn gia vị quá đậm (cay, chua, mặn, ngọt).
Tránh rượu bia, thực phẩm nhiều đường và nhiều chất béo.
“Cần lưu ý rằng việc bổ sung canxi, vitamin D, multivitamin hay các sản phẩm như nhân sâm, tổ yến, đông trùng hạ thảo cần có tư vấn y tế, không dùng thay thế bữa ăn. Khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài, người cao tuổi nên đi khám để được đánh giá và tư vấn dinh dưỡng phù hợp, tránh suy dinh dưỡng kéo dài”, bác sĩ Tuyết Phương nhấn mạnh./.
